امروز چهارشنبه  ۶ مهر ۱۴۰۱
۱۴۰۱/۰۶/۰۹- ۰۹:۱۹ - مشاهده: ۱۱۸

رقابت قدرت های منطقه ای در آسیای غربی( ایران، ترکیه و عربستان)

سیدعباس احمدی، طهمورث حیدری موصلو

مولف، کتاب را برای فهم و درک بیشتر مسایل پیچیده ژئوپلیتیکی در مقایس منطقه ­ای به نگارش درآورده است و در صدد است تا نگرش­ های موجود از جغرافیای پیرامون را بررسی نماید تا با شناخت اندیشه‌ها و الگوهای منطقه­ ای رقابت ­زا از جغرافیای تهدید آمیز به جغرافیای صلح آمیز نائل آییم. به اعتقاد نگارنده، در دوره جنگ سرد، رقابت قدرت ­ها برای سلطه بر مناطق، ماهیت ایدئولوژیک پیدا می ­کند و استراتژی ­ها از لحاظ عقیدتی خود را آشکار می­ کنند؛ سیاست­ هایی که در آن، زمینه کمتری از حقایق جغرافیایی نمایان بوده و تئوری ­های ژئوپلیتیکی و بستر رقابتی آن، ماهیت ایدئولوژیک به خود می ­گیرد. اما پس از فروپاشی شورری، عصر جدیدی آغاز می ­شود که در این موقعیت، قدرت­ های منطقه ­ای نیز وارد رقابت می ­شوند و سهم درخور توجهی برای نفوذ در مناطق پیرامون را جست و جو می ­کنند. در این میان، قدرت­ های منطقه ای همچون ایران و ترکیه و عربستان نیز پس از فروپاشی نظام دوقطبی، موقعیت و نقش بیشتری در مناطق پیرامونی خود به عهده گرفته­ اند و از سویی این سه کشور مسلمان، در نوع روش حکومت ­داری، تصورات ژئوپلیتیکی و شکل و ماهیت رقابت با یکدیگر از رویکردهای متفاوتی پیروی می ­کنند. به طوری که از باب نمونه، تضادهای هویتی و ایدئولوژیک نوع خاصی از رقابت بین ایران، عربستان و ترکیه در جنوب غرب آسیا قابل مشاهده است. ایران کانون ­های جغرافیایی شیعه را حمایت می ­کند و سیاست تغییر جغرافیای قدرت با تکیه بر کد ژئوپلیتیکی حمایت از گروه­ های مقاومت در جغرافیای پیرامون را دنبال می ­کند. عربستان داعیه رهبری جغرافیای اهل سنت را دارد. ترکیه نیز شکوه جغرافیای تاریخی را افتخار می­ داند و در قرت حاضر به دنبال احیای قدرت نوینی به پهنای جغرافیای قدیم خود می­ باشد و لذا سه کشور در حال رقابت بر سر کسب برتری منطقه ­ای هستند که نگاه آنان برپایه عوامل ژئوپلیتیکی قدرت، رقابت، نفوذ و کنترل شکل گرفته است و از این جهت است که کاوش بنیادهای رقابت بین این سه قدرت و الگوهای رقابتی آن­ ها، ضروری به نظر می ­رسد.

کتاب طی 6 فصل به بیان موضوع می­ پردازد.

در فصل اول به بررسی چارچوب فهم رقابت ژئوپلیتیکی پرداخته شده ­است؛ چراکه به اعتقاد نگارنده بررسی مفاهیم مبنایی مرتبط با رقابت ژئوپلیتیکی به شکل کنونی مغفول مانده است.

در فصل دوم، تحولات فضایی قدرت­ های جنوب غرب آسیا تبیین می ­شود؛ در واقع، سیر تکوین حکومت- ملت ­ها و قطب ­بندی ژئوپلیتیکی در جنوب غرب آسیا تبیین می ­شود.

در فصل سوم، کد ژئوپلیتیکی کلان و سیاست اعلامی جمهوری اسلامی ایران، قلمرو ایدئولوژیکی ژئوپلیتیکی، بنیادهای ژئوپلیتیکی رقابت ­زا در منطقه و سند چشم انداز توسعه ایران در قالب نقش­ یابی رهبر منطقه ­ای بررسی می ­شود.

در فصل چهارم، ایده ­ها و علایق نوین ژئوپلیتیکی ترکیه در جغرافیای سیاسی جنوب غرب آسیا و رویکردها و هنجارهای رقابت ­آمیز آن‌ها با علایق ژئوپلیتیکی ایران تحلیل می ­شود.

در فصل پنجم، کد ژئوپلیتیکی عربستان سعودی در ارتباط با ایران و سیاست اعلامی و اعمالی این کشور در جغرافیای سیاسی کشورهای عربی منطقه، الگوی گفتمان و بازتاب این رقابت ­ها در منطقه جنوب غرب آسیا بررسی شده است.

در فصل ششم، رقابت­ های ایران، ترکیه و عربستان در قلمروهای ژئوپلیتیکی متداخل تحلیل شده است که در این راستا هر یک از رقبای منطقه­ ای وارد فضای رقابتی شده­ اند و خود را صاحب نقش و قدرت برتر می ­دانند و همین امر نیز فضای رقابتی بین قدرت ­های منطقه را در حالت بحرانی قرار داده ­است.  

متن دیدگاه
نظرات کاربران
تاکنون نظری ثبت نشده است

امتیاز شما