امروز پنج شنبه  ۱۰ آذر ۱۴۰۱
۱۴۰۱/۰۷/۲۳- ۱۲:۴۰ - مشاهده: ۲۰۴

رابطه همگرائی اقتصادی و تامین امنیت در کشورهای جهان سوم: با تاکید بر خاورمیانه

مسعود مطلبی، افشین جعفری، شمسی کاظمی

           وجود منافع و جلوگیری از تهدیدات دو عاملی است که طی حیات بشری انسان­ ها را به سوی زندگی اجتماعی سوق داده و مایه اتحاد و پیوند آنها گردیده­ است. البته به رغم اینکه میل در اتحاد ریشه در حیات اجتماعی آدمی دارد، اما وحدتی که ما نخست به عنوان همگرایی منطقه­ ای از آن یاد می ­کنیم دارای سابقه چندان طولانی نیست؛ به طوری که موفقیت نظریه همگرایی در اروپا و نقش این نظریه در احیای تفکر اروپای متحد پس از جنگ جهانی دوم، عاملی شد تا دیگر کشورهای جهان از جمله کشورهای جهان سوم و به خصوص منطقه خاورمیانه از این نظریه به عنوان چهارچوبی برای تجزیه و تحلیل سیاست ­های منطقه ­ای در فرایند همگرایی استقبال کنند و آنها را به کار بندند.

           این کتاب طی هفت بخش ضمن مقایسه روند همگرایی اقتصادی در اروپا با خاورمیانه و با عنایت به مفروضات تئوری ­های همگرایی اقتصادی، در صدد پاسخ به چند پرسش است:

آیا روند طی شده توسط کشورهای واقع در منطقه خاورمیانه با فرضیه ­های تئوری همگرایی اقتصادی منطقه ­ای مطابقت دارد؟

عوامل موثر در همگرایی کشورهای اروپایی کدام بوده ­است؟ و متقابلاً این عوامل در کشورهای خاورمیانه چه هستند؟

چه عواملی اساس همگرایی منطقه ­ای خاورمیانه را به طور جدی زیر سوال برده است؟

       از نظر نگارنده متغیرهایی همچون ملاحظات امنیتی؛ تمایل و انگیزه همکاری ­های اقتصادی درون اتحادیه­ ای در پرتو مبادلات فرامرزی؛ رشد اقتصادی و مساعدت قدرت­ های خارج از منطقه در فرایند همگرایی منطقه­ ای اقتصادی و تداوم آن در میان کشورها از اهمیت بسیاری برخوردار است و به عبارتی موفقیت اروپا در همگرایی اقتصادی و یا ناکامی خاورمیانه در این خصوص وابسته به وجود و یا عدم وجود متغیرهای یاد شده بوده ­است. همچنین با توجه به اهمیت متغیر امنیت در این فرایند، نگارنده با نظر داشت به الگوی اتحادیه اروپایی به عنوان نمونه موفق امنیت­ سازی، این سوال را مطرح می ­کند که بهترین و آسان ­ترین راه برای رسیدن به امنیت ­سازی در خاورمیانه چیست؟

       نویسنده طی هفت بخش موضوع پژوهش را بررسی می ­کند. بخش اول دربردارنده کلیات است. در بخش دوم نظریه ­های امنیت ­سازی و همگرایی منطقه­ ای بررسی می ­شوند که در این خصوص از رویکردهای رئالیستی، نئورئالیستی، سازه ­انگاری و رویکرد سنتی در تبیین امنیت استفاده شده ­است. همچنین در این بخش نظریه­ های همگرایی به چهار دسته تقسیم می­ شوند که عبارتند از: فدرالیسم و همگرایی؛ کارکردگرایی؛ نوکارگردگرایی و ارتباطات همگرایی. در بخش سوم کتاب، پویش ­های امنیت منطقه­ ای خاورمیانه در دو مقطع 1948 لغایت 1990میلادی و دوران پس از پایان جنگ سرد و همچنین تهدیدات امنیتی جدید در سایه هژمونی آمریکا در خاورمیانه بررسی می ­شود. در بخش چهارم، رویکردهای مختلف نسبت به منطقه ­گرایی در خاورمیانه و موانع اقتصادی همگرایی در خاورمیانه بررسی می­ شود. در بخش پنجم، موانع ذهنی و روانی همگرایی در خاورمیانه واکاوی می ­شود. در بخش ششم، موضوع توسعه و رونق اقتصادی در خاورمیانه و به عبارتی تامین امنیت اقتصادی در منطقه بررسی می‌شود. بخش هفتم مولفه ­های اقتصادی امنیت در خاورمیانه و گزینه ­های فرا روی منطقه در قرن 21 میلادی را تبیین می­ کند.

متن دیدگاه
نظرات کاربران
تاکنون نظری ثبت نشده است

امتیاز شما